Nuru Paşaya həsr olunan, Türk Dünyasının himninə çevrilən məşhur mahnı haqda İLGİNC FAKTLAR
Tarix: 14-09-2024, 10:56 | Çap et
"Hər kəsə məlumdur ki, Azərbaycanda və Türkiyədə çox məşhur olan, dinləyicilərə vətənpərvərlik ruhu aşılayan "Çırpınırdı Qara dəniz" mahnısı Bakını işğaldan azad edən Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru Paşaya həsr olunub.
Mahnının sözlərini Əhməd Cavad 14 dekabr 1914-cü ildə Gəncədə yazıb.
Belə ki, Osmanlı dövlətinin I Dünya müharibəsinə qoşulmasından həyəcanlanan gənc şair Əhməd Cavad bu tarixi şeirini yazır.
Azərbaycanın dahi bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyov dörd il sonra, yəni 1918-ci ildə bu şeirə musiqi bəstələyir. Üzeyir bəy mahnını Nuru Paşanın komandanlığındakı Qafqaz İslam Ordusunun Azərbaycandakı qəhrəmanlıqlarına ithaf edir.
Qeyd edək ki, şeir daha irihəcmlidir və ən çox oxunan bəndləri bunlardır:
"Ayrı düşmüş dost elindən,
İllər var ki, çarpar sinən!..
Vəfalıdır gəldi, gedən,
Yol ver Türkün bayrağına!
İncilər tök, gəl yoluna,
Sırmalar səp sağ, soluna!
Fırtınalar dursun yana,
Salam Türkün bayrağına!
“Həmidiyyə” o Türk qanı!
Həç birinin bitməz şanı!
“Kazbek” olsun ilk qurbanı!
Qurban Türkün bayrağına!
Dost elindən əsən yellər,
Bana şer, salam söylər.
Olsun bütün Turan ellər
Heyran Türkün bayrağına!"
"Çırpınırdı Qara dəniz" şeiri 1919-cu ildə Əhməd Cavadın ikinci şer kitabı olan "Dalğa"da da dərc olunub. Lakin 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Sovet hakimiyyəti pantürkçülük, bəhanəsi ilə mahnının 70 il ərzində Azərbaycanda səsləndirilməsinə qadağa qoyur. Bundan istifadə edən ermənilər mahnının sözlərinin XVIII yaşamış və əsərlərini əsasən Azərbaycan və türk dilində yazan erməni Sayad Novaya aid olduğunu iddia edirlər. Onlar mahnını "Kamança" adı ilə təqdim edirlər. Bu azmış kimi həmin plagiat mahnının Daşnaksütyun Partiyasının himni olmasını da iddia edirlər. Halbuki
1982-ci ildə “Sovetskiy pisatel” nəşriyyatının Leninqrad bölməsində nəşr olunmuş “Саят РќРѕРІР°. Стихи” kitabında da Sayat Novanın bu adda və ya məzmunda şeiri yoxdur. Sayat Novanın araşdırılan bütün əsərlərində belə şeir yoxdur və dəst xətt tam başqadır.
2018-ci ildə rusiyalı müğənni Avraam Russo tərəfindən başqa adla erməni mahnısı kimi ifa olunub və həmin mahnı Ermənistanda “2018-ci ilin mahnısı” adını alıb. Beləliklə, Sovet hakimiyyəti 70 il mahnının Azərbaycanda səslənməsini qadağan etməklə, onu xalqımızın yaddaşından silməyə çalışırdı və qismən də nail olur. Yeni nəsil uzun illər bu mahnıdan tamamilə xəbərsiz qalır. Yalnız 1990-cı ildə İstanbul Texniki Universitetinin müəllimi, o zaman Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında təcrübə keçən Süleyman Şenel Hacıbəyovun xatirə ev-muzeyinə bu mahnını tapır. Mahnı ilk dəfə Bakıda 1993-cü il martın 10-da Respublika Sarayında Əhməd Cavadın anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunmuş yubiley gecəsində Azərbaycan ictimaiyyəti qarşısında səsləndirilir və o vaxtdan bütün türk dünyasının himninə çevrilir. Mahının ilk ifaçısı vokal ifaçısı Azərin olur.
Xalq artisti, məşhur müğənni Azərin mahnı haqqında qeyd edir:
"Çırpınırdı Qara dəniz” mahnısını ifa etmək qürurdur. Bu mahnını ifa edəndə həmişə Əhməd Cavadın baxışları ilə Qara dənizə baxırdım. Həm şairimiz Əhməd Cavad, həm də bəstəkarımız Üzeyir bəy Qafqaz İslam Ordusundan ilham alaraq bu əsəri yaradıblar".
Mahnının məşhur ifaçıları sırasında Azər Zeynalov, Şəmistan Əlizamanlı da var. Türkiyədə "Çırpınırdı Qara dəniz" daha çox Azərinin ifasında sevilir.
Musavat.com
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Müdafiə Nazirliyi son 3 gündə 7,5 milyonluq sifarişlər verib - QALİB ŞİRKƏTLƏR
Dünən, 18:01 |
|
|
|
| • Yekaterinburqda azərbaycanlılara qarşı repressiya edən polislər mükafatlandırıldı - Düşmənin BUYNUZU OLMUR...
Dünən, 17:57 |
|
|
|
| • ABŞ və İsraillə münaqişənin üçüncü mərhələsinə qədəm qoyuruq - İran XİN
Dünən, 17:46 |
|
|
|
| • İçib "TikTok"da söyüş söyən musiqiçi həbs olundu - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 17:44 |
|
|
|
| • Saxta xəbərlərdən necə qorunaq: Ekspertdən təklif - Görünəni odur ki...
Dünən, 17:43 |
|
|
|
| • İcra başçısı bir neçə ay əvvəl təltif etdiyi müavinini işdən çıxardı - FOTO
Dünən, 17:41 |
|
|
|
| • Çevrilişə cəhdin arxasından İran planı ÇIXDI - İNCƏLƏMƏ
Dünən, 17:36 |
|
|
|
| • Elm və Təhsil Nazirliyi: Vitrində süni intellekt, içəridə isə klanların SAVAŞI - NƏ BAŞ VERİR?
Dünən, 17:30 |
|
|
|
| • “Ermənistandakı Aİ missiyasına yeni funksiyalar verilə bilər” - GƏLİŞMƏ
Dünən, 17:26 |
|
|
|
| • Dollar dəyərini itirir: Manat bahalaşacaq? - AKTUAL
Dünən, 17:21 |
|
|
|
| • Casus şəbəkələri: Türkiyə İranla bağlı strategiyasını nəzərdən keçirməli olacaq - RƏY
Dünən, 17:18 |
|
|
|
| • Bakıdan saxta pasportla Almaniyaya getmək istədi, həbs olundu - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 17:15 |
|
|
|
| • Ermənistan Azərbaycanla sülh sazişinin yaxın aylarda imzalanacağına ümid edir - AKTUAL
Dünən, 17:11 |
|
|
|
| • Paşinyan “Putin NATO-su”na SAVAŞ elan etdi – Yeni raketlər hansı ölkəyə QARŞIDIR?
Dünən, 17:10 |
|
|
|
| • “MTK-ların məsuliyyətsizliyi minlərlə vətəndaşı illərlə evsiz qoyub”
Dünən, 16:03 |
|
|
|
| • Ermənistan Azərbaycanla sülhə sadiqdir - Mirzоyan
Dünən, 15:58 |
|
|
|
| • Cəbrayılov Ana Təbiətin ƏZRAYILIDIR! - AXI NİYƏ?..
Dünən, 15:51 |
|
|
|
| • Ermənistan axtarışda olan 3 nəfəri Türkiyəyə təhvil verib
Dünən, 15:47 |
|
|
|
| • QHT-lərə Dövlət Agentliyindən Nazirlər Kabinetinə sayqısızlıq -Bu sistemdə əsas olan münasibətlər və vərdişlərdir
Dünən, 15:40 |
|
|
|
| • Bakıda arvadını parkda qətlə yetirənə AĞIR CƏZA
Dünən, 15:30 |
|
|
|
| • Qarabağa İngilislərin gətirdiyi oyun - Atı olmayanın oyunu olan FUTBOL
Dünən, 15:28 |
|
|
|
| • Axtarışda olan Hüseyn Həsənov istintaqa müraciət etdi - "Derk etməmişəm"
Dünən, 15:24 |
|
|
|
| • Avropa NATO-dakı rolunu gücləndirməlidir - Kallas
Dünən, 15:21 |
|
|
|
| • Ohanyan yenə Paşinyanı hədəfə aldı
Dünən, 15:19 |
|
|
|
| • Azərbaycanın dövlət borcu açıqlanıb
Dünən, 15:08 |
|
|
|
| • Tutuqlanan azərbaycanlılar “Vilayəti-Xorasan”a necə qoşulublar? - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 13:08 |
|
|
|
| • Moskvadan Bakıya yeni HƏDƏ – Azərbaycan udulası TİKƏ deyil!
Dünən, 12:47 |
|
|
|
| • Avropa İttifaqında QALMAQAL – Qadın liderlərin duelindən kim QALİB ÇIXACAQ?
Dünən, 12:41 |
|
|
|
| • Bloqer Hüseyn Həsənov barəsində vergidən yayınma ilə bağlı iş Rusiya prokurorluğuna daxil olub
Dünən, 12:40 |
|
|
|
| • AYNA-nın sürücülərə qarşı süni CƏRİMƏ FABRİKİ - Yol hərəkəti yoxsa YOL TƏLƏSİ
Dünən, 12:37 |
|
|
|
| • “Parazit sözlər şou proqamlarda istifadə edilir” - Qulu Məhərrəmli
Dünən, 12:30 |
|
|
|
| • Rusiya MATO-ya hücum edəcək - Müharibə bu ölkədə başlayacaq
Dünən, 12:27 |
|
|
|
| • Mollalar Azərbaycandan əl çəkmir - indi də “Nücəba” böhtana başlayıb
Dünən, 12:24 |
|
|
|
| • Rəsul Çunayevə vəzifə verildi
Dünən, 12:21 |
|
|
|
| • Fuad Nəcəfli YENİDƏN XANLIQ SİSTEMİNƏ QAYITMIŞDI?.. - İLGİNC
Dünən, 12:08 |
|
|
|
| • Gürcüstanda 1270, Azərbaycanda 173 dollar... – Adambaşına düşən turizm gəlirləri
Dünən, 12:04 |
|
|
|
| • MDU-da bu fakültəyə yeni dekan təyin edildi - BUNDAN SONRA...
Dünən, 11:59 |
|
|
|
| • Yanmış binada təmir dayandı - “Amma “LOFT” xarabasına pul tapır”
Dünən, 11:48 |
|
|
|
| • Sərhədimizdəki “casuslar” gedir, amma... – İLGİNC PLAN
Dünən, 11:41 |
|
|
|
| • Sakinlər özlərini TƏHLÜKƏDƏ HİSS EDİR... - VİDEO
Dünən, 11:35 |
|
|
|
| • Direktorun vəkilinin tələbi RƏDD EDİLDİ - Perinatal Mərkəzdəki YANĞIN İŞİ
Dünən, 11:22 |
|
|
|
| • Kirayə qaldığı mənzildən vaxtından əvvəl çıxan şəxs döyüldü - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 11:18 |
|
|
|
| • Ətin qiyməti yenə bahalaşacaq! - BELƏ HARA GEDİRİK?
Dünən, 11:13 |
|
|
|
| • Naxçıvanda sahibkarlar NARAHATDIR... - DƏYİŞƏN NƏ OLDU Kİ?
Dünən, 11:08 |
|
|
|
| • Ukrayna Krım istiqamətində hücuma keçdi - Rusiya HHM-i işə saldı
Dünən, 11:02 |
|
|
|
| • “Qarabağ”ın son və ən çətin SINAĞI – Qurban Qurbanov “Liverpula” hansı sürprizi HAZIRLAYIB?
Dünən, 10:56 |
|
|
|
| • Sabiq icra başçısının əmisi oğluna yeni vəzifə verildi - BUNDAN SONRA...
Dünən, 10:48 |
|
|
|
| • “Azercell” 5 manatlıq paket üçün balansdan 12 manat çıxır - NARAZILIQ VAR...
Dünən, 10:44 |
|
|
|
| • “Araz” supermarketlər şəbəkəsi 15 illiyini qeyd edir - VİDEO
Dünən, 10:36 |
|
|
|
| • Səfirimiz erməni həmkarı ilə görüşdü - FOTO
Dünən, 10:34 |
|
|
|
|
